พจนานุกรมบาลีไทย

คำย่อ: ปุ.=ปุงลิงค์, นปุ.=นปุงสกลิงค์, อิต.=อิตถีลิงค์, ค.=คุณนาม, อุป.=อุปสัค, นิ.=นิบาต, อา.=กิริยาอาขยาต, กิต.=กิริยากิตก์.

ศัพท์ หมวด ความหมาย วิเคราะห์ศัพท์ สันสกฤต
นวรตน นปุ.

แก้ว 9 อย่าง, แก้ว 9 ประการ, นพรัตน์, เนาวรัตน์. ได้แก่ เพชร ทับทิม มรกต บุษราคัม โกเมน นิล มุกดา เพทาย และไพฑูรย์.

 นวรตฺน
นวสูติกา อิต.

น้ำนมวัว.
นวอรหาทิคุณ ปุ.

คุณของพระพุทธเจ้าเก้าอย่างมีอรหังเป็นต้น.
นวิมน ค.

มีใจอันโทษไม่ท่วมทับแล้ว, มีใจอันโทษไม่ครอบงำแล้ว.

นวินทฺธ+มน ลบ นทฺธ.
นวุติ อิต.

เก้าสิบ.

แปลง ทส ที่แปลว่าเก้าสิบ (ทสเก้าครั้ง) เป็น นว ลง โยวิภัติ แปลง โย เป็น อุติ รูปฯ 397.
นส ปุ.

เล็บ.

นสฺ โกฏิลฺเล, อ.
นสฺส ปุ.

ความแตก, ความทำลาย, ความสูญ, ความหาย, ความหายไป, ความตาย.

นสฺ อทสฺสเน, อ, สฺสํโยโค.
นสฺสกฺขร
ปุ.
นปุ.

อักขระที่หายไป. เช่น รุธิ ธาตุ สำเร็จรูปเป็น รุนฺธติ อิ หายไป ดังนี้เป็นต้น, อักขรวิบัติ, อักษรวิบัติ.
นหารุ นหารู ปุ.

เอ็น, เส้น.  ปาฐะ เป็น นหารู.

นหฺ พนฺธเน, อรุ.
นหิ นิบาต

ไม่, อย่า, ไม่ควร.

 นหิ
นหุต นปุ.

หมื่น (10 พัน).

นหฺ พนฺธเน, โต, อ อาคม เป็น นห แปลง อ ที่ ห เป็น อุ.
นหุต นปุ.

นหุตะ ชื่อมาตรานับ เท่ากับเลข 1 มีศูนย์ 28 ศูนย์.

วิ. โกฏิปโกฏิยา สตํ นหุตํ รูปฯ 401.
นฬปี ปุ.

ปลาช่อน.
นฬมี ปุ.

ปลากด.

วิ. นฬสณฺฐาโน มีโน นฬมีโน.
นฬาคาร
ปุ.
นปุ.

เรือนอันบุคคลมุงแล้วและบังแล้วด้วยไม้อ้อ.

วิ. นเฬหิ ฉนฺนปริฉนฺนา อคารา นฬาคารา.
นฬเปสิงฺคุ ปุ.

ปลาช่อนและปลาดุก.
นาก ปุ.

ประเทศไม่มีทุกข์ แดนไม่มีทุกข์, นากะ ชื่อสวรรค์ชื่อ 1 ใน 5 ชื่อ, สวรรค์.

วิ. นตฺถิ อกํ ทุกขํ เอตฺถาติ นาโก. นตฺถิ+อก ณ ปัจ. ตทัสสัตถิตัท. ลบ ตฺถิ.

 นาก
นาค ค.

ผู้เลิศ, ผู้ประเสริฐ, ผู้สูงสุด.

วิ. นตฺถิ อคฺโค ยสฺมา โส นาโค. ลบ ตฺถิ และ คฺ.
นาค ปุ.

กากะทิง, กะทิง, ต้นกากะทิง, ต้นกะทิง.

วิ. น คจฺฉตีติ นาโค. ขุ. จู. 30. วิ. น อาคจฺฉตีติ นาโค. น+อา+คมฺ+กฺวิ ปัจ. ลบที่สุดธาตุ.
นาค ปุ.

ช้าง, ช้างพลาย, พญาช้าง.

วิ. นโค ปพฺพโต, โส วิย ทิสฺสตีติ นาโค. ณ ปัจ. ราคาทิตัท.