ครุฑ พญานกที่เป็นพาหนะของพระนารายณ์, นกกระไน ก็แปล.
วิ. ครํ วิสํ หนฺตีติ ครุโฬ. คร+หว จาเค, ณ ปัจ ร การสฺส รุ แปลง ร เป็น รุ. หสฺส ฬตตํ แปลง ห เป็น ฬ
ครุ ภารํ ลาตีติ ครุโฬ. ครุ+ลา อาทาเน, อ ปัจ. ลสฺส ฬตฺตํ แปลง ล เป็น ฬ.
[ที่มาของศัพท์ไม่แน่นอน. สัน. ครุฑ, Lat. volucer มีปีก, volo บิน] ชื่อของนกในนิยาย, ครุฑ, นกหน้าเป็นมนุษย์ ปฏิ. ส.2/196 = จุลฺ.นิ.235; วิ.ม.206; วิมาน.อ.9 (= สุปณฺณ); ธ.อ.1/144.
[Derivation uncertain. Sk. garudฺa, Lat. volucer winged, volo to fly]. N. of a mythical bird, a harpy Ps II.196=Nd2 235, 3 q. ; Vism 206 ; VvA 9 (=supanฺnฺa) ; DhA I.144.
A supernatural eagle-like being that serves as Vishnu's mount.
นกมีปีกงาม, ครุฑ.
วิ. กนกรุจิรตฺตา โสภโน ปณฺโณ ปกฺโข ยสฺส โส สุปณฺโณ.
[เวท. สุปรฺณ] นก(ครุฑ) มีปีกงามในเทพนิยาย, สัตว์ในเทพนิยาย (เทียบ ครุฬ) จินตนาการเป็น สัตว์มีปีก ถือ ว่าเป็นศัตรูกับพวกนาค ที.2/259; สํ.1/148; ชา.1/202; 2/13, 107; 3/91, 187, 188; 6/256, 257; วิ.ม.155 (ํ ราชา), 400; มหา.นิ.92,448; ธ.อ.1/280; เปต.อ.272; ที.อ.1/51 ม.วํ.14, 40; 19,20. 4 ชนิด สํ.3/246.
[Vedic suparnฺa] "Fairwing" a kind of fairy bird. a mythical creature (cp. garula), imagined as winged, considered as foe to the nagas D 11.259; S 1.148; J 1.202; 11.13, 107; 111.91, 187. 188; VI.256, 257; Vism 155 (*raja), 400; Nd1 92, 448; DhA 1.280; PvA 272; DA 1.51; Mhvs 14, 40; 19. 20. four Kinds S 111.246.
ช้างนาฬาคิรี.
ชะมด ชื่อสัตว์ชนิดหนึ่ง.
งู, ช้าง.
งู, งูใหญ่, นาค (งูใหญ่), ปีมะโรง.
ชนเกิดที่ภูเขา, คนชาวเขา, ชาวเขา, สัตว์เกิดที่ภูเขา, ช้าง.
นค+ชนฺ ลบ นฺ
จระเข้, เต่า.
วิ. น กมตีติ นกฺโก. นปุพฺโพ กมฺ คติยํ, กฺวิ. ลบที่สุดธาตุ ซ้อน กฺ คง น ไว้ไม่แปลง หรือตั้ง นกฺกฺ นาสเน, อ.
พังพอน
วิ. นตฺถิ กุลํ เอตสฺส สปฺเปสูติ นกุโล. น+กุล. สปฺเป นาเสตีติ วา นกุโล, นกฺกฺ นาสเน, อุโล, กฺโลโป. ใน วิ. ใช้ นสฺ ธาตุแทน.
{เวท. นกุล, เทียบ นกฺร จระเข้} พังพอน องฺ.5/289 ; ชา.2/53 ; 6/538 ; มิลินฺ.118, 394.
[Ved. nakula, cp. nakra crocodile] a mungoose, Viverra lehneumon A v.289 sq. ; J II.53 ; VI.538 ; Miln. II8, 394.