สัตว์

ครุฬ

ประเภท: 
ปุ.

ครุฑ พญานกที่เป็นพาหนะของพระนารายณ์, นกกระไน ก็แปล.

วิเคราะห์ศัพท์: 

วิ. ครํ วิสํ หนฺตีติ ครุโฬ. คร+หว จาเค, ณ ปัจ ร การสฺส รุ แปลง ร เป็น รุ. หสฺส ฬตตํ แปลง ห เป็น ฬ
ครุ ภารํ ลาตีติ ครุโฬ. ครุ+ลา อาทาเน, อ ปัจ. ลสฺส ฬตฺตํ แปลง ล เป็น ฬ.

สันสกฤต: 
ครุฑ
คำแทน: 

สุปณฺณ, นาคาริ,

หมายเหตุ: 

[ที่มาของศัพท์ไม่แน่นอน. สัน. ครุฑ, Lat. volucer มีปีก, volo บิน] ชื่อของนกในนิยาย, ครุฑ, นกหน้าเป็นมนุษย์ ปฏิ. ส.2/196 = จุลฺ.นิ.235; วิ.ม.206; วิมาน.อ.9 (= สุปณฺณ); ธ.อ.1/144.

[Derivation uncertain. Sk. garudฺa, Lat. volucer winged, volo to fly]. N. of a mythical bird, a harpy Ps II.196=Nd2 235, 3 q. ; Vism 206 ; VvA 9 (=supanฺnฺa) ; DhA I.144.

แปลอังกฤษ: 

A supernatural eagle-like being that serves as Vishnu's mount.

สุปณฺณ

ประเภท: 
ปุ.

นกมีปีกงาม, ครุฑ.

วิเคราะห์ศัพท์: 

วิ. กนกรุจิรตฺตา โสภโน ปณฺโณ ปกฺโข ยสฺส โส สุปณฺโณ.

คำแทน: 

ครุฬ, นาคาริ,

หมายเหตุ: 

[เวท. สุปรฺณ] นก(ครุฑ) มีปีกงามในเทพนิยาย, สัตว์ในเทพนิยาย (เทียบ ครุฬ) จินตนาการเป็น สัตว์มีปีก ถือ ว่าเป็นศัตรูกับพวกนาค ที.2/259; สํ.1/148; ชา.1/202; 2/13, 107; 3/91, 187, 188; 6/256, 257; วิ.ม.155 (ํ ราชา), 400; มหา.นิ.92,448; ธ.อ.1/280; เปต.อ.272; ที.อ.1/51 ม.วํ.14, 40; 19,20. 4 ชนิด สํ.3/246.

[Vedic suparnฺa] "Fairwing" a kind of fairy bird. a mythical creature (cp. garula), imagined as winged, considered as foe to the nagas D 11.259; S 1.148; J 1.202; 11.13, 107; 111.91, 187. 188; VI.256, 257; Vism 155 (*raja), 400; Nd1 92, 448; DhA 1.280; PvA 272; DA 1.51; Mhvs 14, 40; 19. 20. four Kinds S 111.246.

นาฬาคิรี

ประเภท: 
ปุ.

ช้างนาฬาคิรี.

นาภี

ประเภท: 
ปุ.

ชะมด ชื่อสัตว์ชนิดหนึ่ง.

สันสกฤต: 
นาภี

นาคี

ประเภท: 
ปุ.

งู, ช้าง.

นาคาริ

ประเภท: 
ปุ.

สัตว์ผู้เป็นข้าศึกแก่งู, ครุฑ.

วิเคราะห์ศัพท์: 

นาค+อริ

คำแทน: 

สุปณฺณ, ครุฬ,

นาค

ประเภท: 
ปุ.

งู, งูใหญ่, นาค (งูใหญ่), ปีมะโรง.

สันสกฤต: 
นาค

นคช

ประเภท: 
ปุ.

ชนเกิดที่ภูเขา, คนชาวเขา, ชาวเขา, สัตว์เกิดที่ภูเขา, ช้าง.

วิเคราะห์ศัพท์: 

นค+ชนฺ ลบ นฺ

นกฺก

ประเภท: 
ปุ.

จระเข้, เต่า.

วิเคราะห์ศัพท์: 

วิ. น กมตีติ นกฺโก. นปุพฺโพ กมฺ คติยํ, กฺวิ. ลบที่สุดธาตุ ซ้อน กฺ คง น ไว้ไม่แปลง หรือตั้ง นกฺกฺ นาสเน, อ.

สันสกฤต: 
นกฺร

นกุล

ประเภท: 
ปุ.

พังพอน

วิเคราะห์ศัพท์: 

วิ. นตฺถิ กุลํ เอตสฺส สปฺเปสูติ นกุโล. น+กุล. สปฺเป นาเสตีติ วา นกุโล, นกฺกฺ นาสเน, อุโล, กฺโลโป. ใน วิ. ใช้ นสฺ ธาตุแทน.

สันสกฤต: 
นกุล
หมายเหตุ: 

{เวท. นกุล, เทียบ นกฺร จระเข้} พังพอน องฺ.5/289 ; ชา.2/53 ; 6/538 ; มิลินฺ.118, 394.

[Ved. nakula, cp. nakra crocodile] a mungoose, Viverra lehneumon A v.289 sq. ; J II.53 ; VI.538 ; Miln. II8, 394.

Syndicate content