นาม (คุณนาม)

คุณนาม หมายถึง  นามที่แสดงลักษณะของนามนาม (และปุริสสัพพนาม)  เช่น สูง ต่ำ ดำ ขาว เป็นต้น    แบ่งเป็น 3 ชั้น คือ

  1. ชั้นปกติ  แสดงลักษณะของนามนาม อย่างปกติ (ไม่เปรียบเทียบกับอะไร) เช่น ดี, ชั่ว, สูง 
    ตย. บ้านหลังนี้ใหญ่
    อุจฺจ สูง, นีจ ต่ำ,  กณฺห ดำ,  โอทาต ขาว,  กุสล ฉลาด, พาล โง่   เป็นต้น 
  2. ชั้นวิเสส  แสดงลักษณะของนามนามพิเศษกว่าปกติ เมื่อเปรียบเทียบกับสิ่งอื่นๆ  เช่น ดีกว่า, ชั่วกว่า, สูงกว่า  
    ตย. บ้านหลังนี้ใหญ่กว่า(บ้านหลังนั้น)
    ในภาษาบาลี ใช้ อติ นำหน้า   หรือใช้ ตร อิย อิยิสฺสก ต่อท้ายคุณนามชั้นปกติ
    อติมหนฺโต ใหญ่กว่า,  อุจฺจตโร สูงกว่า,  ปาปิโย เป็นบาปกว่า
  3. ชั้นอติวิเสส  พิเศษมากที่สุด เมื่อเปรียบเทียบกับสิ่งอื่นๆ เช่น ดีที่สุด, ชั่วที่สุด, สูงที่สุด   
    ตย. บ้านหลังนี้ใหญ่ที่สุด (ในบรรดาบ้านเหล่านั้น)
    ในภาษาบาลี ใช้ อติวิย นำหน้า   หรือใช้ ตม อิฏฺฐ ต่อท้ายคุณนามชั้นปกติ
    อติวิย มหนฺโต ใหญ่ที่สุด,  ปาปิฏฺโฐ เป็นบาปที่สุด,  อุจฺจตโม สูงที่สุด

การใช้คุณนาม

คุณนาม ต้องประกอบ “ลิงค์ วิภัตติ วจนะ” ให้ตรงกับนามนาม (หรือ ปุริสสัพพนาม)  ที่มันไปขยาย และเรียงไว้หน้าศัพท์นั้น 

ส่วนการันต์ไม่จำเป็นต้องตรงกัน ยกเว้นนามนามเป็นอิตถีลิงค์  ให้ประกอบคุณนามดังนี้

  • ถ้าคุณนาม เป็น อ การันต์ ให้ทำเป็น อาการันต์ก่อน (ทีฆะ)  แล้วแจกวิภัตติอย่าง กญฺญา  
  • ถ้าคุณนาม เป็น มหนฺต ให้ทำเป็น มหนฺตี มหตี ก่อน แล้วแจกวิภัตติอย่าง นารี    (นิยมใช้ มหตี)
  • กิริยากิตก์ อนฺต ปัจจัย (ใช้ดุจคุณนาม) ให้ทำเป็น อีการันต์ (อนฺตี) ก่อน แล้วแจกวิภัตติอย่าง นารี
  • ถ้าคุณนาม ลง วนฺตุ มนฺตุ ปัจจัย ตัทธิต ได้รูปเป็น -วนฺตี -วตี, -มนฺตี -มตี แล้วแจกวิภัตติอย่าง นารี

การันต์ของคุณนาม และนามนาม ไม่จำเป็นต้องตรงกัน

นว  สปฺปิ นวํ  สปฺปิ เนยใส ใหม่
พหุ ชน พหู ชนา ชน ท. มาก
นวก ภิกฺขุ นวโก ภิกฺขุ ภิกษุ ใหม่
อาตาปี ภิกฺขุ อาตาปี ภิกฺขุ ภิกษุ ผู้มีความเพียร

ในอิตถีลิงค์
ทำคุณนาม จาก อ การันต์ เป็น อาการันต์

ทีฆ รชฺชุ ทีฆา รชฺชุ เชือก ยาว
วิสาล สาลา วิสาลา สาลา ศาลา กว้าง

ทำ มหนฺต เป็น มหนฺตี มหตี

มหนฺต รุกฺข มหนฺโต รุกฺโข ต้นไม้ ใหญ่
มหนฺต ชมฺพุ มหนฺตี/มหตี ชมฺพุ ต้นหว้า ใหญ่
มหนฺต สาลา มหนฺตี/มหตี สาลา ศาลา ใหญ่
มหนฺต ฉตฺต มหนฺตํ ฉตฺตํ ร่ม ใหญ่

กิริยากิตก์ อนฺต ปัจจัย ให้ทำเป็น อีการันต์ (อนฺตี)

เถร ปสฺสนฺต เถโร ปสฺสนฺโต ... พระเถระ เห็นอยู่ ...
เถรี ปสฺสนฺต เถรี ปสฺสนฺตี ... พระเถรี เห็นอยู่ ...
อุปาสิกา ปสฺสนฺต อุปาสิกา ปสฺสนฺตี ... อุบาสิกา เห็นอยู่ ...

คุณนาม ลง วนฺตุ มนฺตุ ปัจจัย ตัทธิต ได้รูปเป็น -วนฺตี -วตี, -มนฺตี -มตี

คุณวนฺตุ อุปาสิกา คุณวนฺตี/คุณวตี อุปาสิกา อุบาสิกา ผู้มีคุณ
ปุญฺญวนฺตุ อิตฺถี ปุญฺญวนฺตี/ปุญฺญวตี อิตฺถี หญิง ผู้มีบุญ
สติมนฺตุ เถรี สติมนฺตี/สติมตี เถรี พระเถรี ผู้มีสติ

คุณนาม แปลไม่ต้องออกสำเนียงอายตนิบาต (เพราะคุณนามเป็นเพียงคำขยาย ไม่ใช่คำหลัก   การลงวิภัตติก็เพื่อให้ตรงกัน/เข้าคู่กัน กับคำที่ถูกขยายเท่านั้น)
แปลมีสำเนียงวิเสสนะว่า “ผู้...”, “มี...”, “อัน...”, บ้าง  ไม่มีบ้าง

การประกอบรูปคุณนามขั้นกว่า (วิเสสคุณนาม) และขั้นสุด (อติวิเสสคุณนาม)

  อติ อติวิย   ตร ตม อิย อิฏฺฐ    
ปกติ   มหนฺต     ใหญ่ big
วิเสส - กว่า อติมหนฺต มหนฺตตร มหนฺติย ใหญ่กว่า bigger
อติวิเสส - ที่สุด อติวิย มหนฺต มหนฺตตม มหนฺติฏฺฐ มหนฺติยิสฺสก ใหญ่ที่สุด biggest
 
ปกติ   ขุทฺทก     เล็ก small
วิเสส - กว่า อติขุทฺทก ขุทฺทกตร ขุทฺทกิย เล็กกว่า smaller
อติวิเสส - ที่สุด อติวิย ขุทฺทก ขุทฺทกตม ขุทฺทกิฏฺฐ ขุทฺทกิยิสฺสก เล็กที่สุด smallest
 
ปกติ   อปฺป     น้อย little
วิเสส - กว่า อติอปฺป อปฺปตร กนิย * น้อยกว่า less
อติวิเสส - ที่สุด อติวิย อปฺป อปฺปตม กนิฏฺฐ *  อปฺปิยิสฺสก น้อยที่สุด least
* แปลง อปฺป เป็น กน
ปกติ   วุฑฺฒ     เจริญ old
วิเสส - กว่า อติวุฑฺฒ วุฑฺฒตร ยฺย * เจริญกว่า elder
อติวิเสส - ที่สุด อติวิย วุฑฺฒ วุฑฺฒตม ฏฺฐ **  วุฑฺฒิยิสฺสก เจริญที่สุด eldest
* แปลง วุฑฺฒ เป็น ช, แปลง อิ เป็น เอ, ซ้อน ยฺ
**แปลง วุฑฺฒ เป็น ช, แปลง อิ เป็น เอ
ปกติ   ปสตฺถ1     ดี, ประเสริฐ good, excellent
วิเสส - กว่า อติปสตฺถ ปสตฺถตร ยฺย * ดีกว่า, ประเสริฐกว่า better, more excellent
อติวิเสส - ที่สุด อติวิย ปสตฺถ ปสตฺถตม ฏฺฐ **  ปสตฺถิยิสฺสก ดีที่สุด, ประเสริฐที่สุด best, most excellent
1 อันบัณฑิตสรรเสริญแล้ว
*  แปลง ปสตฺถ เป็น ส, แปลง อิ เป็น เอ, ซ้อน ยฺ
** แปลง ปสตฺถ เป็น ส, แปลง อิ เป็น เอ

สังขยา

ดู แบบสังขยา

(สังขยา คือ การนับจำนวน จัดเป็นคุณนาม เพราะบอกปริมาณหรือลำดับ ของนามนามหรือสัพพนาม)

สังขยา แปลว่า การนับ หรือ ศัพท์ที่เป็นเครื่องนับนามนาม    แบ่งเป็น 2 คือ

  1. ปกติสังขยา คือ นับนามนามโดยปกติ เพื่อให้รู้ว่านามนามนั้นมีประมาณเท่าใด  เช่น เอก 1, ทฺวิ 2, ติ 3, จตุ 4 เป็นต้น    
    ตัวอย่างเช่น   ทส  ทิวสา  วัน 10 วัน  นับจำนวนวันทุกวัน รวมเป็น 10 วัน
  2. ปูรณสังขยา คือ นับนามนามที่เต็มในที่นั้นๆ เจาะจงนับเอาแต่หน่วยเดียว
    ตัวอย่างเช่น  ทสมํ ทิวสํ วันที่ 10  กล่าวถึงวันสุดท้ายวันเดียวเท่านั้น คือวันที่ 10    มิได้กล่าวถึงวันทั้ง 10 วัน (ดังนั้น ปูรณสังขยาจึงเป็นเอกวจนะเสมอ)

สังขยากับวจนะต่างกัน

สังขยานับนามนามให้รู้ว่ามีเท่าใด โดยแจ้งชัด  เช่น   ปญฺจ  ชนา  ชน ท. 5   เป็นต้น
ส่วนวจนะ เช่นพหุวจนะนั้น บอกเพียงจำนวนของนามนามว่ามีตั้งแต่ 2 ขึ้นไป  ไม่อาจบอกจำนวนให้ละเอียดแน่นอนลงไปได้    แม้แต่เอกวจนะที่บอกจำนวนของสิ่งเดียว  บางครั้งก็หมายเอาของหลายสิ่ง  เช่น  ปตฺตจีวรํ บาตรและจีวร

การใช้ เอก ศัพท์

ที่เป็นปกติสังขยา  เป็นเอกวจนะอย่างเดียว  เป็นได้ 3 ลิงค์  แจกตามแบบของตน
ที่เป็นสัพพนาม เป็นได้ทั้ง 2 วจนะ เป็นได้ 3 ลิงค์  แจกแบบ ย ศัพท์ 
  ต่างจาก ย ศัพท์ เฉพาะในอิตถีลิงค์ เอกวจนะ  จ. ฉ. เอกิสฺสา,  ส. เอกิสฺสํ  เท่านั้น  
  ที่เป็นพหุวจนะให้แปลว่า บางเหล่า บางพวก, เหล่าหนึ่ง พวกหนึ่ง  เช่น  เอเก (อาจริยา) อาจารย์ ท. บางพวก

ความหมายของ เอก ศัพท์

  1. สงฺขยา (จํานวนนับ) เช่น  เอโก ปุริโส.   บุรุษ 1 คน
  2. อตุลฺย (ไม่มีที่เปรียบ) เช่น  เอโกมฺหิ สมฺมาสมฺพุทฺโธ.   เราเป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าผู้เป็นเอก. (ไม่มีผู้ใดมาเปรียบเทียบได้)
  3. อสหาย (ไม่มีเพื่อน - alone) เช่น  เอโกว อรญฺญํ ปาวิสิ.  บุรุษคนเดียวเท่านั้นเข้าไปสู่ป่า.
  4. อญฺญ (อื่น) เช่น  เอเก อาจริยา วทนฺติ.  อาจารย์พวกอื่น กล่าว.

เอกก ศัพท์
เอก ศัพท์ ลง ก ปัจจัย สกัตถะ  เป็น เอกก  แปลว่า คนเดียว, สิ่งเดียว   เป็นคุณนาม  เป็น 3 ลิงค์  
(ปุ. เอกโก,  อิต. เอกกา-เอกิกา, นปุ. เอกกํ)

เอเกก ศัพท์
กรณีกล่าวถึงนามศัพท์ พหุวจนะ หลายคนหลายสิ่ง  ถ้าต้องการแสดงว่า แต่ละคนแต่ละสิ่งนั้น ทำหรือได้รับผลเช่นเดียวกันทั้งหมด เป็นต้น 
ให้เขียน เอก ศัพท์ ไว้คู่กัน เป็น เอกเอก  แล้วสนธิเป็น เอเกก  แปลว่า คนหนึ่งๆ สิ่งหนึ่งๆ  เช่น

อุตฺตราสงฺคสเตสุ เอเกโก อุตฺตราสงฺโค ปญฺจสตานิ อคฺฆติ.  
ในบรรดาผ้าอุตตราสงค์ 100 ผืน ผ้าอุตตราสงค์ผืนหนึ่งๆ มีค่า 500.

หมายถึง คนแต่ละคน (=ทุกคน), สิ่งแต่ละสิ่ง (=ทุกสิ่ง)  เป็นเอกวจนะเท่านั้น
  ปุ. เอเกโก,  อิต. เอเกกา-เอกิกา,  นปุ. เอเกกํ   แจกอย่าง เอก สัพพนาม)

เปรียบเทียบ
  เอกโก ปุคฺคโล    บุคคล คนเดียว
  เอเกโก ปุคฺคโล    บุคคล แต่ละคน (=ทุกคน)    เทียบ โย โกจิ คนใดคนหนึ่ง (=ทุกคน)
  (Everyone/Each student is ... .   All students are ... .)

การใช้ ทฺวิ ศัพท์

ทฺวิ ศัพท์ นี้  แจกเป็นแบบเดียวกันทั้ง 3 ลิงค์

  1. แปลง ทฺวิ เป็น พา- เช่น พารส (12), พาวีสติ (22), พตฺตึส (32)
  2. แปลง ทฺวิ เป็น เทฺว- ทฺวา- เช่น
    ทฺวาทส (12), เทฺววีสติ ทฺวาวีสติ ทฺวาวีส (22), ทฺวตฺตึส (32), เทฺวจตฺตาฬีส (42), เทฺวปณฺณาส (52),
    ทฺวาสฏฺฐี (62), ทฺวาสตฺตติ (72), ทฺวาสีติ (82), เทฺวนวุติ (92)
  3. เมื่อเข้ากับสังขยานาม  คง  ทฺวิ ไว้ตามเดิม
    เมื่อเข้ากับนามนาม คง  ทฺวิ ไว้บ้าง  เช่น  ทฺวิปาทา  สัตว์ 2 เท้า
  4. แปลงเป็น ทิ บ้าง  เช่น  ทิโช  สัตว์เกิด 2 หน (นก, พราหมณ์)
    แปลงเป็น ทุ บ้าง  เช่น  ทุปฏํ วตฺถํ  สงฺฆาฏิ  ผ้าสังฆาฏิ 2 ชั้น

แต่จะถือเอาแน่นอนตายตัวไม่ได้   เพราะท่านจัดการเปลี่ยนแปลง โดยถือเอาความสละสลวยแห่งภาษามากกว่าอย่างอื่น  ต้องศึกษาและสังเกตเอาเอง

การใช้ อุภ ศัพท์ (ทั้งสอง)

อุภ ศัพท์ ใช้กับสิ่งที่มีอยู่เป็นคู่ๆ ตามธรรมชาติ    เช่น  อุโภ อกฺขี ตาทั้งสอง  มือทั้งสอง เป็นต้น  
  หรือสิ่งที่รู้กัน ทั่วไปว่าอยู่คู่กัน  เช่น อุโภ ชายปติกา เมียและผัวทั้งสอง  อาจารย์กับศิษย์ ทั้งสอง  เป็นต้น

การใช้ ติ  ศัพท์

  1. เมื่อเข้ากับสังขยาจำนวนสิบ แปลงเป็น เต   เช่น เตรส,  เตวีสติ
  2. เมื่อเข้ากับสังขยานามนาม คง ติ ไว้  เช่น  ติสตํ,  ติสหสฺสํ
  3. เมื่อเข้ากับนามนาม คงเป็น ติ  หรือแปลงเป็น เต  เช่น  ติโยชนํ  3 โยชน์,  เตวิชฺโช  ผู้มีวิชชา 3

การใช้ จตุ ศัพท์

เมื่อเป็นเศษของสังขยาอื่น แปลงเป็น จุ  เช่น  จุทฺทส
นอกนั้นคงไว้ตามเดิม เช่น  จตุปาริสุทฺธิสีลํ  เป็นต้น

การใช้ ปญฺจ ถึง อฏฺฐ ศัพท์

ตั้งแต่ ปญฺจ ถึง อฏฺฐ ไม่ค่อยมีการเปลี่ยนแปลงอะไร

การใช้ นว ศัพท์

  1. นว ศัพท์ ที่เป็นสังขยาคุณนาม แปลว่า 9   เช่น  นว ภิกฺขู  ภิกษุ ท. 9
  2. นว ศัพท์ ที่เป็นคุณนาม แปลว่า ใหม่   มักลง ก ต่อท้าย (เพื่อให้ต่างจากสังขยา)  เช่น นวก + โอวาท = นวโกวาท  แปลว่า โอวาทเพื่อภิกษุใหม่

ปกติสังขยา

เอก     
ทฺวิ     
ติ     
จตุ     
ปญฺจ     
ฉ     
สตฺต     
อฏฺฐ     
นว     
ทส    
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
เอกาทส
ทฺวาทส, พารส
เตรส
จตุทฺทส, จุทฺทส
ปญฺจทส, ปณฺณรส
โสฬส
สตฺตรส
อฏฺฐารส
เอกูนวีสติ, อูนวีส
วีส, วีสติ
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
เอกวีสติ
ทฺวาวีสติ, พาวีสติ
เตวีสติ
จตุวีสติ
ปญฺจวีสติ
ฉพฺพีสติ
สตฺตวีสติ
อฏฺฐวีสติ
เอกูนตฺตึส, อูนตฺตึส
ตึส, ตึสติ
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
เอกตฺตึส
ทฺวตฺตึส, พตฺตึส
เตตฺตึส
จตุตฺตึส
ปญฺจตฺตึส
ฉตฺตึส
สตฺตตฺตึส
อฏฺฐตฺตึส
เอกูนจตฺตาฬีส, อูนจตฺตาฬีส
จตฺตาฬีส, ตาฬีส
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
เอกจตฺตาฬีส
เทฺวจตฺตาฬีส
เตจตฺตาฬีส
จตุจตฺตาฬีส
ปญฺจจตฺตาฬีส
ฉจตฺตาฬีส
สตฺตจตฺตาฬีส
อฏฺฐจตฺตาฬีส
เอกูนปญฺญาส, อูนปญฺญาส
ปญฺญาส, ปณฺณาส
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
ทส
วีส(ติ)
ตึส(ติ)
จตฺตาฬีส
ปญฺญาส
สฏฺฐี
สตฺตติ
อสีติ
นวุติ
สตํ
สหสฺสํ
ทสสหสฺสํ, นหุตํ
สตสหสฺสํ, ลกฺขํ
ทสสตสหสฺสํ
โกฏิ
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
1,000
10,000
100,000
1,000,000
10,000,0000
101
 
 
 
 
 
 
 
 
102
103
104
105
106
107
ทส
วีส(ติ)
ตึส(ติ)
จตฺตาฬีส
ปญฺญาส
สฏฺฐี
สตฺตติ
อสีติ
นวุติ
10
20
30
40
50
60
70
80
90
สตํ
ทฺวิสตานิ
ติสตานิ
จตุสตานิ
ปญฺจสตานิ
ฉสตานิ
สตฺตสตานิ
อฏฺฐสตานิ
นวสตานิ
100
200
300
400
500
600
700
800
900
สหสฺสํ
ทฺวิสหสฺสานิ
ติสหสฺสานิ
จตุสหสฺสานิ
ปญฺจสหสฺสานิ
ฉสหสฺสานิ
สหสฺสฺตสหสฺสานิ
อฏฺฐสหสฺสานิ
นวสหสฺสานิ
ทสสหสฺสํ
1,000
2,000
3,000
4,000
5,000
6,000
7,000
8,000
9,000
10,000

• สตํ 100,   เอกสตํ 101 (แปลว่า 100 บ้าง)

การแจกปกติสังขยา

เอก (1) สังขยา (คุณนาม) เอกวจนะ

  ปุ. อิต. นปุ.
ป.
ทุ.
ต.
จ.
ปญฺ.
ฉ.
ส.
เอโก
เอกํ
เอเกน
เอกสฺส
เอกสฺมา เอกมฺหา
เอกสฺส
เอกสฺมึ เอกมฺหิ
เอกา
เอกํ
เอกาย
เอกาย*
เอกาย
เอกาย*
เอกาย*
เอกํ
เอกํ
เอเกน
เอกสฺส
เอกสฺมา เอกมฺหา
เอกสฺส
เอกสฺมึ เอกมฺหิ

เอก (1) สัพพนาม 2 วจนะ
แจกเหมือน ศัพท์  ยกเว้น อิตฺ. เอก. จ. ฉ. เป็น เอกิสฺสา  ส. เป็น เอกิสฺสํ *

  ทฺวิ (2) ไตรลิงค์ อุภ (ทั้ง 2) ไตรลิงค์
ป.
ทุ.
ต.
จ.
ปญฺ.
ฉ.
ส.
เทฺว *
เทฺว *
ทฺวีหิ
ทฺวินฺนํ **
ทฺวีหิ
ทฺวินฺนํ **
ทฺวีสุ
อุโภ
อุโภ
อุโภหิ
อุภินฺนํ
อุโภหิ
อุภินฺนํ
อุโภสุ

* เป็น ทุเว บ้าง ใช้ในคาถา
** เป็น ทุวินฺนํ บ้าง ใช้ในคาถา พบ 1 แห่ง

ติ (3)

  ปุ. อิต. นปุ.
ป.
ทุ.
ต.
จ.
ปญฺ.
ฉ.
ส.
ตโย
ตโย
ตีหิ
ติณฺณํ ติณฺณนฺนํ
ตีหิ
ติณฺณํ ติณฺณนฺนํ
ตีสุ
ติสฺโส
ติสฺโส
ตีหิ
ติสฺสนฺนํ
ตีหิ
ติสฺสนฺนํ
ตีสุ
ตีณิ
ตีณิ
ตีหิ
ติณฺณํ ติณฺณนฺนํ
ตีหิ
ติณฺณํ ติณฺณนฺนํ
ตีสุ

จตุ (4)

  ปุ. อิต. นปุ.
ป.
ทุ.
ต.
จ.
ปญฺ.
ฉ.
ส.
จตฺตาโร จตุโร
จตฺตาโร จตุโร
จตูหิ *
จตุนฺนํ
จตูหิ *
จตุนฺนํ
จตูสุ
จตสฺโส
จตสฺโส
จตูหิ
จตสฺสนฺนํ
จตูหิ
จตสฺสนฺนํ
จตูสุ
จตฺตาริ
จตฺตาริ
จตูหิ *
จตุนฺนํ
จตูหิ *
จตุนฺนํ
จตูสุ

* เป็น จตุพฺภิ บ้าง ใช้ในคาถา

ปญฺจ (5) ไตรลิงค์

ป.
ทุ.
ต.
จ.
ปญฺ.
ฉ.
ส.
ปญฺจ
ปญฺจ
ปญฺจหิ
ปญฺจนฺนํ
ปญฺจหิ
ปญฺจนฺนํ
ปญฺจสุ

ตั้งแต่ ปญฺจ (5) ถึง อฏฺฐารส (15) แจกอย่างนี้

เอกูนวีส (19) อิตถีลิงค์

  เอก.
ป.
ทุ.
ต.
จ.
ปญฺ.
ฉ.
ส.
เอกูนวีส เอกูนวีสํ (ลงนิคคหิตอาคมได้)
เอกูนวีสํ
เอกูนวีสาย
เอกูนวีสาย
เอกูนวีสาย
เอกูนวีสาย
เอกูนวีสาย

ตั้งแต่ เอกูนวีส (19) ถึง อฏฺฐนวุติ (98)
  ถ้าเป็น อ การันต์ แจกอย่าง เอกูนวีส (19)
  ถ้าเป็น อิ การันต์ แจกอย่าง รตฺติ
  ถ้าเป็น อี การันต์ แจกอย่าง นารี

เอกูนสตํ (99) ถึง อสงฺเขยฺยํ (10140) แจกอย่าง กุล
โกฏิ (107ปโกฏิ (1014โกฏิปฺปโกฏิ (1021) แจกอย่าง รตฺติ
อกฺโขภินี-ณี (1042) แจกอย่าง นารี

ตั้งแต่ ทฺวิ จนถึง อฏฺฐารส (2-18) เป็นพหุวจนะอย่างเดียว เป็น 3 ลิงค์
ตั้งแต่ เอกูนวีสติ ถึง อฏฺฐนวุติ (19-98) เป็น เอกวจนะ อิตถีลิงค์ อย่างเดียว

จัดปกติสังขยาตาม นามศัพท์ ลิงค์ วจนะ และการแจกวิภัตติ

  นาม ลิงค์ วจนะ การแจกวิภัตติ
1-18 คุณนาม 3 ลิงค์ 1 เอกวจนะ
2-18 พหุวจนะ
1-4 แจกเฉพาะตน
5-18 แจกอย่าง ปญฺจ
19-98 อิตถีลิงค์ เอกวจนะ* อ การันต์ แจกอย่าง เอกูนวีส
อิ การันต์ แจกอย่าง รตฺติ
อี การันต์ แจกอย่าง นารี
99 - ∞ นามนาม นปุงสกลิงค์ สองวจนะ แจกอย่าง กุล
โกฏิ อิตถีลิงค์ แจกอย่าง รตฺติ

1-4 ท่านว่าเป็นสัพพนามด้วย (ตามนัยในคัมภีร์ศัพทศาสตร์)  และ
   1 เอกศัพท์ สัพพนาม เป็นได้สองวจนะ  แจกอย่าง   เว้นบางวิภัตติ
*  เป็นเอกวจนะเฉพาะสังขยา  ส่วนนามนามที่ถูกนับ เป็นพหุวจนะตามปกติ

ปูรณสังขยา

ปุ. อิต. นปุ.  
ปฐโม   ปฐมา ปฐมํ ที่ 1
ทุติโย   ทุติยา ทุติยํ ที่ 2
ตติโย   ตติยา ตติยํ ที่ 3
จตุตฺโถ จตุตฺถี จตุตฺถา จตุตฺถํ ที่ 4
ปญฺจโม ปญฺจมี ปญฺจมา ปญฺจมํ ที่ 5
ฉฏฺโฐ ฉฏฺฐี ฉฏฺฐา ฉฏฺฐํ ที่ 6
สตฺตโม สตฺตมี สตฺตมา สตฺตมํ ที่ 7
อฏฺฐโม อฏฺฐมี อฏฺฐมา อฏฺฐมํ ที่ 8
นวโม นวมี นวมา นวมํ ที่ 9
ทสโม ทสมี ทสมา ทสมํ ที่ 10
เอกาทสโม เอกาทสี เอกาทสึ * เอกาทสมํ ที่ 11
ทฺวาทสโม พารสโม ทฺวาทสี พารสี ทฺวาทสมํ พารสมํ ที่ 12
เตรสโม เตรสี   เตรสมํ ที่ 13
จตุทฺทสโม จตุทฺทสี จตุทฺทสึ * จตุทฺทสมํ ที่ 14
ปณฺณรสโม ปณฺณรสี ปณฺณรสึ * ปณฺณรสมํ ที่ 15
โสฬสโม โสฬสี   โสฬสมํ ที่ 16
สตฺตรสโม สตฺตรสี   สตฺตรสมํ ที่ 17
อฏฺฐารสโม อฏฺฐารสี   อฏฺฐารสมํ ที่ 18
เอกูนวีสติโม เอกูนวีสติมา   เอกูนวีสติมํ ที่ 19
วีสติโม วีสติมา   วีสติมํ ที่ 20
เอกวีสติโม เอกวีสติมา   เอกวีสติมํ ที่ 21
... ...   ... ...

• แปลง ฉฏฺฐ เป็น ฉฏฺฐม ได้  (ฉฏฺฐโม, ฉฏฺฐมี, ฉฏฺฐมํ)
* ลงนิคคหิตอาคม

ปูรณสังขยาทั้งปวง เป็นคุณนาม  เป็นได้ 3 ลิงค์  เป็นเอกวจนะอย่างเดียว

ความคิดเห็น

ดีคับ เว็บนี้เยี่ยมไปเลยคับ

ดีคับ เว็บนี้เยี่ยมไปเลยคับ ขอชม...*-*

เป็นเว็บที่ดีมากค่ะ

เป็นเว็บที่ดีมากค่ะ ขอบคุณมากนะคะ

ปริ้นยาก

ปริ้นยาก

ขอเป็นแบบท่องอ่ะคับ

ขอเป็นแบบท่องอ่ะคับ

แสดงความคิดเห็น

  • ที่อยู่เว็บและอีเมลจะเปลี่ยนเป็นลิงก์ให้อัตโนมัติ
  • แท็ก HTML ที่อนุญาตให้ใช้
  • ขึ้นบรรทัดและจัดย่อหน้าให้อัตโนมัติ

ข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับการตัวเลือกการจัดรูปแบบ

By submitting this form, you accept the Mollom privacy policy.