ประโยค-ศัพท์ ตัวอย่าง ในพระไตรปิำฎก
ประโยค-ศัพท์ ตัวอย่าง ในพระไตรปิำฎก อรรถกถาธรรมบท
สเจ
เจ
อนฺต ปัจจัย
มาน ปัจจัย
ต ปัจจัย
ตฺวา ปัจจัย
อนาทร-ลักขณะ
วิกติกัตตา
วิกติกัมมะ
นิทธารณะ
ประโยคอุปมา
นามกิตก์ ยุ
นามกิตก์ ตุ ํ
นามกิตก์ ตพฺพ
สกฺกา
- สกฺกา เคหํ อชฺฌาวสนฺเตเหว ปุญฺญานิ กาตุ ํ. (ธบ1/จกฺขุปาลตฺเถร)
- น สกฺกา โส อคารมชฺเฌ ปูเรตุ ํ ปพฺพชิสฺสามิ ตาต. (ธบ1/จกฺขุปาลตฺเถร)
- พุทฺธา จ นาม น สกฺกา สเฐน อาราเธตุ ํ. (ธบ1/จกฺขุปาลตฺเถร)
- สมณธมฺโม นาม สรีเร ยาเปนฺเต สกฺกา กาตุ ํ. (ธบ1/จกฺขุปาลตฺเถร)
- เอวํ เปเสตุ ํ น สกฺกา. (ธบ1/จกฺขุปาลตฺเถร)
- เอตฺตกานิ สตานิ วา สหสฺสานิ วา สตสหสฺสานิ วาติ น สกฺกา คณนาย ปริจฺฉินฺทิตุ ํ. (ธบ1/มฏฺฐกุณฺฑลิ)
- ปาริเลยฺยก อิโต ปฏฺฐาย ตยา คนฺตุ ํ น สกฺกา. (ธบ1/โกสมฺพิก)
- สกฺกา นุ โข ภนฺเต เอวเมว ทิฏฺเฐ ว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สามฺผลํ ปญฺญเปตุ ํ. (ที. สี. 9/93/66/15)
ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พระองค์อาจบัญญัติสามัญผลที่เห็นประจักษ์ในปัจจุบัน เหมือนอย่างนั้นได้บ้างหรือไม่?
ลพฺภา
- รญฺโญ อาณา อกาตุ ํ น ลพฺภา. (ธบ2/กุมฺภโฆสก)
พระเจ้าอยู่หัวทรงบังคับ จะไม่ทำ (ตาม) ไม่ได้.
- ปเวณิรชฺชํ นาม ตาต อิทํ, น ลพฺภา เอวํ กาตุ ํ. (ธบ3/วิฑูฑภ)
ลูกเอ๋ย นี้ เป็นราชประเพณี, เจ้าไม่พึงได้เพื่อจะทำอย่างนั้น.
- น นุ เอวํ อานนฺท มยา ปฏิกจฺเจว อกฺขาตํ สพฺเพเหว ปิเยหิ มนาเปหิ นานาภาโว วินาภาโว อญฺฺญถาภาโว. ตํ กุเตตฺถ อานนฺท ลพฺภา. (ที. มหา. 10/106/139/11)
ดูกรอานนท์ เราได้บอกเธอไว้ก่อนแล้วไม่ใช่หรือว่า ความเป็นต่างๆ ความพลัดพราก ความเป็นอย่างอื่นจากของรักของชอบใจทั้งสิ้น ต้องมี. เพราะฉะนั้น จะพึงได้ในของรักของชอบใจนี้แต่ที่ไหน.
- ตํ กุเตตฺถ อคฺคิเวสฺสน ลพฺภา. (ม. อุ. 14/392/262/2)
ดูกรอัคคิเวสสนะ พระราชกุมารจะพึงได้ความข้อนั้นในภาษิตของเธอนี้แต่ที่ไหน.
- ลพฺภา หิ ภิกฺขเว โยพฺพเนน กามา. (องฺ. ปญฺจ-ฉกฺก. 22/7/6/9)
เพราะเขาควรได้กามด้วยความเป็นหนุ่ม ภิกษุทั้งหลาย.
บทสมาส
แสดงความคิดเห็น