เฉลยข้อสอบบาลีสนามหลวง ป.ย.2 ปี 2557-1

ประโยค 1-2
แปล มคธเป็นไทย
สอบ วันที่ 24 กุมภาพันธ์ 2557

แปล โดยพยัญชนะ

๑. โส (ราโธ) กิร คิหิกาเล สาวตฺถิยํ ทุคฺคตพฺราหฺมโณ อโหสิ ฯ โส “ภิกฺขูนํ สนฺติเก ชีวิสฺสามีติ จินฺเตตฺวา วิหารํ คนฺตฺวา อปหริตํ กโรนฺโต ปริเวณํ สมฺมชฺชนฺโต มุขโธวนาทีนิ ททนฺโต วิหาเร วสิ ฯ ภิกฺขูปิ นํ สงฺคณฺหึสุ, ปพฺพาเชตุํ ปน น อิจฺฉนฺติ ฯ โส ปพฺพชฺชํ อลภมาโน กิโส อโหสิ ฯ
อเถกทิวสํ สตฺถา ปจฺจูสกาเล โลกํ โวโลเกนฺโต ตํ พฺราหฺมณํ ทิสฺวา “กินฺนุ โขติ อุปธาเรนฺโต “อรหา ภวิสฺสตีติ ญตฺวา สายณฺหสมเย วิหารจาริกํ จรนฺโต วิย พฺราหฺมณสฺส สนฺติกํ คนฺตฺวา “พฺราหฺมณ กึ กโรนฺโต วิจรสีติ อาห ฯ “ภิกฺขูนํ วตฺตปฺปฏิวตฺตํ กโรมิ ภนฺเตติ อาห ฯ “ลภสิ เตสํ สนฺติกา สงฺคหนฺติ ฯ “อาม ภนฺเต, อาหารมตฺตํ ลภามิ, น ปน มํ ปพฺพาเชนฺตีติ ฯ สตฺถา เอตสฺมึ นิทาเน ภิกฺขุสงฺฆํ สนฺนิปาตาเปตฺวา ตมตฺถํ ปุจฺฉิตฺวา “ภิกฺขเว อตฺถิ โกจิ อิมสฺส พฺราหฺมณสฺส อธิการํ สรนฺโตติ ปุจฺฉิ ฯ สารีปุตฺตตฺเถโร “อหํ ภนฺเต สรามิ, อยํ เม ราชคเห ปิณฺฑาย จรนฺตสฺส อตฺตโน อภิหฏํ กฏจฺฉุภิกฺขํ ทาเปสิ, อิมสฺสาหํ อธิการํ สรามีติ อาห ฯ โส, สตฺถารา “กึ ปน เต สารีปุตฺต เอวํ กโตปการํ ทุกฺขโต โมเจตุํ น วฏฺฏตีติ วุตฺเต, “สาธุ ภนฺเต, ปพฺพาเชสฺสามีติ ตํ พฺราหฺมณํ ปพฺพาเชสิ ฯ

แปล โดยอรรถ
๒. ตสฺส ภตฺตคฺเค อาสนปริยนฺเต อาสนํ ปาปุณาติ, ยาคุภตฺตาทีหิ กิลมติ ฯ เถโร ตํ อาทาย จาริกํ ปกฺกามิ, อภิกฺขณํ นํ “อิทนฺเต กตฺตพฺพํ, อิทนฺเต น กตฺตพฺพนฺติ โอวทิ อนุสาสิ ฯ โส สุวโจ อโหสิ ปทกฺขิณคฺคาหี; ตสฺมา ยถานุสิฏฺฐํ ปฏิปชฺชมาโน กติปาเหเนว อรหตฺตํ ปาปุณิ ฯ เถโร ตํ อาทาย สตฺถุ สนฺติกํ คนฺตฺวา วนฺทิตฺวา นิสีทิ ฯ อถ นํ สตฺถา ปฏิสนฺถารํ กตฺวา อาห “สุวโจ นุ โข เต สารีปุตฺต อนฺเตวาสิโกติ ฯ “อาม ภนฺเต, อติวิย สุวโจ, กิสฺมิญฺจิ โทเส วุจฺจมาเนปิ, น กุทฺธปุพฺโพติ ฯ “สารีปุตฺต เอวรูเป สทฺธิวิหาริเก ลภมาโน กิตฺตเก คณฺเหยฺยาสีติ ฯ “ภนฺเต พหุเกปิ คณฺเหยฺยาเมวาติ ฯ
อเถกทิวสํ ธมฺมสภายํ ภิกฺขู กถํ สมุฏฺฐาเปสุํ “สารีปุตฺตตฺเถโร กิร กตญฺญู กตเวที กฏจฺฉุภิกฺขามตฺตํ อุปการํ สริตฺวา ทุคฺคตพฺราหฺมณํ ปพฺพาเชสิ; ราธตฺเถโรปิ โอวาทกฺขโม โอวาทกฺขมเมว ลภีติ ฯ สตฺถา เตสํ กถํ สุตฺวา “น ภิกฺขเว อิทาเนว, ปุพฺเพปิ สารีปุตฺโต กตญฺญู กตเวทีเยวาติ วตฺวา ตมตฺถํ ปกาเสตุํ อิมํ ทุกนิปาเต อลีนจิตฺตชาตกํ วิตฺถาเรตฺวา กเถสิ ฯ

เฉลย ประโยค ๑-๒
แปล มคธเป็นไทย

แปล โดยพยัญชนะ

๑. ได้ยินว่า อ. พระราธะนั้น เป็นพราหมณ์ผู้ถึงแล้วซึ่งยากในกรุงสาวัตถี ในกาลแห่งตนเป็นคฤหัสถ์ ได้เป็นแล้ว ฯ อ. ราธพราหมณ์นั้น คิดแล้วว่า อ. เราจักเป็นอยู่ในสำนักแห่ง ภิกษุ ท. ดังนี้ ไปแล้ว สู่วิหาร กระทำอยู่ซึ่งภาคพื้น ให้มีของเขียวไปปราศแล้ว กวาดอยู่ซึ่งบริเวณ ถวายอยู่ซึ่งวัตถุ ท. มีน้ำเป็นเครื่องล้างซึ่งหน้าเป็นต้น อยู่แล้วในวิหาร ฯ แม้ อ. ภิกษุ ท. สงเคราะห์แล้ว ซึ่งราธพราหมณ์นั้น แต่ว่า อ. ภิกษุ ท. ย่อมไม่ปรารถนาเพื่ออันยังราธพราหมณ์นั้นให้บรรพชา ฯ อ. ราธพราหมณ์นั้น เมื่อไม่ได้ซึ่งการบรรพชา เป็นผู้ผ่ายผอม ได้เป็นแล้ว ฯ

ครั้งนั้น ในวันหนึ่ง อ. พระบรมศาสดา ทรงตรวจดูอยู่ซึ่งโลกในกาลอันเป็นที่กำจัดเฉพาะซึ่งมืด ทอดพระเนตรเห็นแล้ว ซึ่งพราหมณ์นั้น ทรงใคร่ครวญอยู่ว่า อ. เหตุอะไรหนอแล ดังนี้ ทรงทราบแล้วว่า อ. ราธพราหมณ์นั้นเป็น พระอรหันต์ จักเป็น ดังนี้ เป็นราวกะว่าเสด็จเที่ยวไปอยู่สู่ที่จาริกในวิหาร ในสมัยอันเป็นที่สิ้นไปแห่งวัน เป็น เสด็จไปแล้วสู่สำนักของพราหมณ์ ตรัสแล้ว ว่า ดูก่อนพราหมณ์ อ. ท่านทำอยู่ซึ่งอะไร ย่อมเที่ยวไป ดังนี้ ฯ อ. พราหมณ์ กราบทูลแล้วว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ อ.ข้าพระองค์กระทำอยู่ซึ่งวัตรและวัตรตอบ แก่ภิกษุ ท. ดังนี้ ฯ อ. พระบรมศาสดาตรัสถามแล้วว่า อ. ท่านย่อมได้ ซึ่งการสงเคราะห์จากสำนักของภิกษุ ท. เหล่านั้นหรือ ดังนี้ ฯ อ. พราหมณ์ กราบทูลแล้วว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พระเจ้าข้า อ. อย่างนั้น อ. ข้าพระองค์ ย่อมได้ซึ่งวัตถุอันมีอาหารเป็นประมาณ แต่ว่า อ.ภิกษุ ท. เหล่านั้น ย่อมยังข้าพระองค์ให้บรรพชาหามิได้ ดังนี้ ฯ อ.พระบรมศาสดา ยังหมู่แห่งภิกษุ ให้ประชุมพร้อมแล้วในเพราะเหตุเป็นแดนมอบให้ซึ่งผลนี้ ตรัสถามแล้ว ซึ่งความนั้น ตรัสถามแล้วว่า ดูก่อนภิกษุ ท. อ.ใคร ๆ ผู้ระลึกถึงอยู่ซึ่งคุณ อันบุคคลพึงกระทำยิ่งของพราหมณ์นี้ มีอยู่หรือ ดังนี้ ฯ อ. พระเถระชื่อว่าสารีบุตร กราบทูลแล้วว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ อ.ข้าพระองค์ย่อมระลึกถึงได้ อ. พราหมณ์นี้ ยังบุคคลให้ถวายแล้วซึ่งภิกษาอันมีทัพพีหนึ่งเป็นประมาณ อันอันบุคคลนำมาแล้วเพื่อตน แก่ข้าพระองค์ผู้เที่ยวไปอยู่เพื่อก้อนข้าว ในกรุงราชคฤห์ อ. ข้าพระองค์ย่อมระลึกถึงได้ซึ่งคุณอันบุคคลพึงกระทำยิ่ง ของพราหมณ์นี้ ดังนี้ ฯ อ. พระเถระชื่อว่าสารีบุตรนั้น ครั้นเมื่อพระดำรัสว่า ดูก่อนสารีบุตร ก็ อ. อันอันเธอยังพราหมณ์ผู้มีอุปการะอันตนกระทำแล้วอย่าง นี้ให้พ้นจากความทุกข์ ย่อมไม่ควรหรือ ดังนี้ อันพระบรมศาสดาตรัสแล้ว กราบทูลแล้วว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ อ. ดีละ อ. ข้าพระองค์ยังพราหมณ์นั้น จักให้บรรพชา ดังนี้ ยังพราหมณ์นั้นให้บรรพชาแล้ว ฯ

แปล โดยอรรถ
๒. อาสนะในลำดับสุดท้ายของอาสนะในโรงฉันย่อมถึงพระราธะนั้น เธอจึงลำบากด้วยข้าวยาคูและภัตเป็นต้น ฯ พระเถระพาเธอหลีกจาริกไป แนะนำพร่ำสอนเธอเนือง ๆ ว่า เธอควรทำสิ่งนี้ เธอไม่ควรทำสิ่งนี้ ฯ พระราธะนั้นได้เป็นผู้ว่าง่าย เต็มใจรับคำสั่งสอน ดังนั้น จึงปฏิบัติตามคำที่พระเถระ สั่งสอน โดยกาลไม่นานนัก ก็บรรลุอรหัตตผล ฯ พระเถระพาพระราธะนั้นไปยังสำนักพระบรมศาสดา ถวายบังคมแล้ว นั่ง ฯ ลำดับนั้น พระบรมศาสดาทรงกระทำปฏิสันถาร ตรัสกะพระสารีบุตรนั้นว่า สารีบุตร อันเตวาสิกของเธอเป็นผู้ว่าง่ายหรือหนอแล ฯ พระเถระกราบทูลว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พระเจ้าข้า เธอเป็นผู้ว่าง่ายอย่างยิ่ง แม้เมื่อข้าพระองค์กล่าวชี้โทษอะไร ๆ เธอก็ไม่เคยโกรธ ฯ พระศาสดาตรัสว่า สารีบุตร เธอเมื่อได้สัทธิวิหาริกอย่างนี้ พึงรับได้ประมาณเท่าไร ฯ พระสารีบุตรกราบทูลว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์พึงรับได้แม้จำนวนมากทีเดียว ฯ

ต่อมาวันหนึ่ง ภิกษุทั้งหลายสนทนากันในโรงธรรมว่า ทราบว่า พระสารีบุตรเถระเป็นผู้กตัญญูกตเวที ระลึกถึงอุปการะเพียงภิกษาทัพพีเดียว ให้พราหมณ์ผู้ตกยากบวช แม้พระราธเถระ เป็นผู้อดทนต่อคำสอน ได้พระอุปัชฌาย์ผู้อดทนต่อคำสอนเหมือนกัน ฯ พระบรมศาสดา ทรงสดับคำของภิกษุเหล่านั้นแล้ว ตรัสว่า ภิกษุทั้งหลาย มิใช่แต่ในบัดนี้เท่านั้น แม้ในกาลก่อน พระสารีบุตรก็เป็นผู้กตัญญูกตเวทีเหมือนกัน ดังนี้เพื่อประกาศความนั้น จึงตรัสอลีนจิตตชาดกนี้ในทุกนิบาตอย่างพิสดาร ฯ

เฉลย ประโยค 1-2
ปัญหา บาลีไวยากรณ์

สอบ วันที่ 25 กุมภาพันธ์ 2557

1. จงเติมคำที่ถูกต้องลงในช่องว่าง ดังต่อไปนี้
ก. สระที่เป็น..........................ชื่อ ครุ มีเสียงหนัก ฯ
ข. อักขระ 8 ตัวนี้่ คือ............................เกิดที่เพดาน เรียกว่า ตาลุชา ฯ

ได้เติมคำที่ถูกต้องลงในช่องว่างต่อไปนี้
ก. สระที่เป็นทีฆะล้วน และสระที่เป็นรัสสะมีพยัญชนะสังโยคและนิคคหิตอยู่เบื้องหลัง ชื่อ ครุ มีเสียงหนัก ฯ
ข. อักขระ 8 ตัวนี้ คือ อิ อี จ ฉ ช ฌ ญ ย เกิดที่เพดานเรียกว่า ตาลุชา ฯ

2. ทีฆะสนธิกิริโยปกรณ์ ในสระสนธิ แบ่งเป็นเท่าไร ฯ อะไรบ้าง ฯ
กึสูธ, สทฺธีธ, จูภยํ จัดเป็นอย่างไหน ฯ

2. ทีฆะสนธิกิริโยปกรณ์ในสระสนธิ แบ่งเป็น 2 คือ ทีฆะสระหน้าอย่าง 1 ทีฆะสระหลังอย่าง 1 ฯ
กึสูธ จัดเป็นทีฆะสระหน้า  สทฺธีธ จัดเป็นทีฆะสระหลัง  จูภยํ จัดเป็นทีฆะสระหลัง ฯ

3. ศัพท์ที่มีวิธีแจกอย่างหนึ่งต่างหาก ซึ่งเรียกว่า กติปยศัพท์ นั้น ได้แก่ศัพท์อะไรบ้าง ฯ ศัพท์ไหนเป็นทวิลิงค์ ฯ

3. ศัพท์ที่มีวิธีแจกอย่างหนึ่งต่างหากซึ่งเรียกว่า กติปยศัพท์นั้นได้แก่ อตฺต พฺรหฺม ราช ภควนฺตุ อรหนฺต ภวนฺต สตฺถุ ปิตุ มาตุ มน กมฺม โค ฯ 
ราช อรหนฺต ภวนฺต มน เป็นทวิลิงค์ ฯ

4. กิริยาศัพท์ใด ชื่อเหตุกัมมวาจก ฯ มีอุทาหรณ์ว่าอย่างไร ฯ และในเหตุกัมมวาจกนี้ ลงปัจจัยอะไรบ้าง ฯ

4. กิริยาศัพท์ใด กล่าวสิ่งที่เขาใช้ให้บุคคลทำคือแสดงว่าเป็นกิริยาของสิ่งนั้น กิริยาศัพท์นั้น ชื่อเหตุกัมมวาจก ฯ
มีอุทาหรณ์ว่า สามิเกน สูเทน โอทโน ปาจาปิยเต ข้าวสุก อันนาย ใช้พ่อครัว ให้หุงอยู่ ฯ
และในเหตุกัมมวาจกนี้ ลงปัจจัย 10 ตัว คือ อ เอ ย ณุ ณา นา ณฺหา โอ เณ ณย นั้นด้วย ลงเหตุปัจจัย คือ ณาเป ด้วย ลง ย ปัจจัยกับทั้ง อิ อาคมหน้า ย ด้วย ฯ

5. ปัจจัยที่สำหรับประกอบกับนามกิตก์ แบ่งเป็นกี่พวก ฯ แต่ละพวกมีปัจจัยอะไรบ้าง ฯ

5. ปัจจัยที่สำหรับประกอบกับนามกิตก์แบ่งเป็น 3 พวก ฯ แต่ละพวกมีปัจจัยดังนี้
กิตปัจจัยอย่างนี้ กฺวิ ณี ณฺวุ ตุ รู
กิจจปัจจัยอย่างนี้ ข ณฺย
กิตกิจจปัจจัยอย่างนี้ อ อิ ณ ตเว ติ ตุํ ยุ ฯ

6. จงบอกชื่อสมาสในรูปวิเคราะห์ต่อไปนี้
ก. สมโณ จ พฺราหฺมณา จ สมณพฺราหฺมณา ฯ
ข. สตฺโต อิติ สญฺญา สตฺตสญฺญา ฯ
ค. อสิ หตฺเถ ยสฺส โส อสิหตฺโถ (โยโธ) ฯ
ฆ. นครสฺส สมีปํ อุปนครํ ฯ
ง. สํสาเร ทุกฺขํ สํสารทุกฺขํ ฯ

6. ได้บอกชื่อสมาสในรูปวิเคราะห์ต่อไปนี้
ก. สมโณ จ พฺราหฺมโณ จ สมณพฺราหฺมณา ชื่อ อสมาหาระ ทวันทวสมาส ฯ
ข. สตฺโต อิติ สญฺญา สตฺตสญฺญา ชื่อ สัมภาวนบุพพบท กัมมธารยสมาส ฯ
ค. อสิ หตฺเถ ยสฺส โส อสิหตฺโถ (โยโธ) ชื่อ ภินนาธิกรณพหุพพิหิสมาส ฯ
ฆ. นครสฺส สมีปํ อุปนครํ ชื่อ อุปสัคคปุพพกะอัพยยีภาวสมาส ฯ
ง. สํสาเร ทุกฺขํ สํสารทุกฺขํ ชื่อ สัตตมีตัปปุริสสมาส ฯ

7. ในราคาทิตัทธิต มีปัจจัยเท่าไร ฯ อะไรบ้าง ฯ ปุริโม, เตชสี, ติกํ ลงปัจจัยอะไร ฯ ในตัทธิตไหน ฯ

7. ในราคาทิตัทธิต มีปัจจัย 1 ตัว คือ ณ ฯ
ปุริโม ลง อิม ปัจจัย ในชาตาทิตัทธิต
เตชสี ลง สี ปัจจัย ในตทัสสัตถิตัทธิต
ติกํ ลง ก ปัจจัย ในสังขยาตัทธิต ฯ

ความคิดเห็น

แสดงความคิดเห็น

  • ที่อยู่เว็บและอีเมลจะเปลี่ยนเป็นลิงก์ให้อัตโนมัติ
  • แท็ก HTML ที่อนุญาตให้ใช้
  • ขึ้นบรรทัดและจัดย่อหน้าให้อัตโนมัติ

ข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับการตัวเลือกการจัดรูปแบบ

By submitting this form, you accept the Mollom privacy policy.
Powered by Drupal, an open source content management system