ประมวลศัพท์บาลีตามหมวดหมู่

* เมื่อคลิกลิงค์แล้ว  กดปุ่ม [Home] บนคีย์บอร์ด เพื่อกลับมายังตำแหน่งต้นเอกสารได้

ปรับปรุง 12 ก.ย.60

  • ศัพท์ที่เป็นนามนาม:  ตัวหนา = ปุงลิงค์    ตัวหนาเอียง = นปุงสกลิงค์   ตัวหนาขีดเส้นใต้ = อิตถีลิงค์
  • ค้นหาศัพท์ในหน้านี้ ได้อย่างรวดเร็ว โดยการกด Ctrl+F แล้วพิมพ์อักษร/คำ ที่ต้องการค้นหา
สัตว์โลก
  • สัตว์ ชนฺตุ ‘ผู้เกิด’
  • สัตว์ สตฺโต ภูโต ภูตํ*
  • สัตว์ ปาโณ ‘มี ปราณ/ลมหายใจ/ชีวิต’
  • สัตว์มีชีวิต ปาณภูโต
  • หมู่สัตว์ หมู่ชน สัตว์โลก ปชา
บุคคล (เป็น ปุ. หรือ อิต. เท่านั้น)
  • ตน อตฺตา [อตฺต]
  • พรหม พฺรหฺมา [พฺรหฺม]
  • เทวดา เทโว เทวตา อมโร สุโร
  • เทวบุตร เทพธิดา เทวปุตฺโต เทวธีตา [-ธีตุ]
  • นางอัปสร นางฟ้า อจฺฉรา
  • พระอินทร์ สกฺโก เทวราชา มฆวา
    อินฺโท วชิรปาณิ
  • ยักษ์ ยักษิณี ยกฺโข ยกฺขินี
  • เปรต เปโต
  • สัตว์นรก เนรยิโก
  • ดิรัจฉาน ติรจฺฉาโน ติรจฺฉานคโต
  • อสุรกาย อสูร อสุโร อสุรกาโย
  •  
  • ชน คน ชโน ‘ผู้เกิด’ (ไม่เจาะจงว่าชายหรือหญิง)
  • บุคคล ปุคฺคโล (ไม่เจาะจงว่าชายหรือหญิง)
  • มนุษย์ คน มนุสฺโส (ไม่เจาะจงว่าชายหรือหญิง และไม่มีความหมายพิเศษสูงกว่าคำว่า ชน นร)
    มนุสฺสี (ไม่มีใช้)
  • คน นโร (ไม่เจาะจงว่าชายหรือหญิง)  นารี
  • ผู้ชาย บุรุษ ปุริโส ปุมา โปริโส โปโส (ไม่เจาะจงว่าชายหรือหญิงบ้าง) มานโว
  • ผู้หญิง หญิง สตรี อิตฺถี ถี
  • มาตุคาม ผู้หญิง มาตุคาโม
  • มหาชน มหาชโน (เป็นเอกวจนะเท่านั้น ในความหมายพหุวจนะ)
  • บริษัท ประชุมชน  ปริสา
  • เด็ก ทารก ทารโก ทาริกา กุมาโร กุมารี กุมารโก กุมาริกา พาโล
  • เด็กในท้อง คพฺโภ
  • เด็กทารก เด็กอ่อน ถนโป ถนปา ‘ดื่มจากเต้านม’
  • ดรุณ คนหนุ่มสาว ตรุโณ ตรุณี ยุวา [ยุว]  ยุวติ ยุวตี มาณโว มาณวโก มาณวิกา วนิตา
  • คนหนุ่ม ภิกษุหนุ่ม ทหโร
  • คนแก่ (ผู้ใหญ่ โดยอายุ โดยฐานะ ...) มหลฺลโก มหลฺลิกา
  • หญิงสาว สุตา
  • หญิงสาวน้อย กญฺญา
  • กุลบุตร กุลธิดา กุลปุตฺโต กุลธีตา [-ธีตุ]
  • เพื่อน มิตร สหาย มิตฺโต สหาโย สหายโก สหายิกา สุหชฺโช สขา สขี; สมฺม (อาลปนะ)
  • พระราชา พระราชินี ราชา [ราช] ราชินี มเหสี
  • พระราชบุตร พระราชธิดา  ราชปุตฺโต ราชธีตา [-ธีตุ]
  • กษัตริย์ นางกษัตริย์ เทวี ขตฺติโย ขตฺติยา ขตฺติยานี เทโว (=สมมุติเทพ) เทวี
  • 1 กษัตริย์ ขตฺติโย
  • พระเจ้าจักรพรรดิ จกฺกวตฺติ จกฺกวตฺตี
  • พระเจ้าแผ่นดิน ภูปติ ภูปาโล
  • อำมาตย์ อมาตย์ อมจฺโจ
  • นักรบ ทหาร โยโธ
  • 2 พราหมณ์ พฺราหฺมโณ พฺราหฺมณี
  • 3 แพศย์ พ่อค้า เวสฺโส
  • 4 ศูทร สุทฺโท
  • 0 จัณฑาล จณฺฑาโล
  • ทาส ทาโส ทาสี  ทาสในเรือน ฆรทาโส ฆรทาสี

คำไทยที่มาจากภาษาอื่นๆ

ไทย "แท้" อยู่ที่ไหน?

 

คำไทยแท้:

  • ฆ่า
  • เฆี่ยน
  • ดอกจัน (*)
  • ดูกร (ดูก่อน)
  • (ท่าน, เธอ)
  • เธอ
  • ผีว์ ?
  • เยียร์ ?
  • ระฆัง
  • ศอก
  • ศึก
  • เศร้า
  • เศิก (ศึก)
  • หญ้า
  • หญิง
  • ใหญ่
  • อรชร (ออนซอน/อ่อนชอน)
  • อวย อำนวย ให้
  •  

 

ประโยคที่กิริยาซ้อนกัน

1. ต + วัตตมานา (ปูชิโต โหติ) 

แสดงเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นแล้ว (ต ปัจจัย) และยังดำเนินมาถึงปัจจุบัน (วัตตมานา).  แปลว่า ...แล้วอยู่ (สำนวนไทยนิยมว่า แล้ว หรือ อยู่. อย่างใดอย่างหนึ่ง)

ผลของการกระทำ(จากอดีต)นั้นยังดำรงอยู่.  และมุ่งหมายถึงผลในปัจจุบัน ไม่ใช่อดีต   (= Present perfect tense)

เปรียบเทียบ: ปูชิโต. พูดถึงอดีต    ปูชิโต โหติ. พูดถึงปัจจุบันที่เป็นผลต่อเนื่องมาจากอดีต

ผลสอบบาลีปี 56 สอบประโยค 9 ได้ 65 รูป สามเณร 5 รูป

เมื่อเวลา 15.00 น.วันที่ 1 เม.ย.2556 ที่วัดสามพระยา กรุงเทพฯ สำนักงานแม่กองบาลีสนามหลวง ประกาศผลสอบประโยคบาลีสนามหลวง ประจำปี 2556 ตั้งแต่ระดับเปรียญธรรม (ป.ธ.) 1-2 ถึง ป.ธ.9 โดยมีสมเด็จพระมหารัชมังคลาจารย์ เจ้าอาวาสวัดปากน้ำภาษีเจริญ ในฐานะแม่กองบาลีสนามหลวง เป็นประธาน ซึ่งบรรยากาศทั่วไปเป็นไปด้วยความคึกคัก มีพระภิกษุและสามเณรจากวัดต่างๆ รวมไปถึงญาติพี่น้องและคณะศิษยานุศิษย์ มาร่วมรอฟังผลสอบด้วยใจระทึกเป็นจำนวนมาก

มิติใหม่ ร.ร.พระปริยัติธรรมสามัญ บังคับเรียนบาลี

มิติใหม่ ร.ร.พระปริยัติธรรมฯ สอนบาลี 5 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ รวมตลอดปีจะต้องสอนบาลีแต่ละชั้นรวม 200 ชั่วโมง ย้ำใช้หลักสูตรจากทางสำนักงานแม่กองบาลีสนามหลวงเท่านั้น

ธรรมโอวาท-สมเด็จวัดปากน้ำ 'บาลี-นักธรรม' ช่วยพระพุทธศาสนามั่นคง

สมเด็จพระมหารัชมังคลาจารย์ เจ้าอาวาสวัดปากน้ำภาษีเจริญ และกรรมการมหาเถรสมาคม เป็นประธานในพิธีทรงตั้งเปรียญธรรม (ป.ธ.) 3 ประโยค และมอบประกาศนียบัตรประโยค 1-2 แก่พระภิกษุสามเณร ในเขตปกครองคณะสงฆ์หนกลาง ที่วัดไร่ขิง อ.สามพราน จ.นครปฐม พร้อมทั้งกล่าวให้โอวาท ว่า พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้คณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราชเป็นประธานในพิธีทรงตั้งป.ธ.3 ประโยค

สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติถวาย "แท็บเล็ต" สามเณรเรียนบาลี

เมื่อวันที่ 19 มิ.ย. นายวิโรจน์ อุ่นทรัพย์ ผอ.กองพุทธศาสนศึกษา สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ (พศ.) กล่าวถึงการแจกเครื่องคอมพิวเตอร์พกพาให้สามเณรชั้น ม.ต้น ว่า โรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษาจะแจกคอมพิวเตอร์พกพา หรือแท็บเล็ตให้สามเณรที่เรียนอยู่ในระดับชั้น ม.ต้น ประมาณ 1.4 หมื่นเครื่อง เพื่อใช้ในการเรียนการสอน คาดว่าจะได้รับในภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2555 ทั้งนี้ จะมอบให้ทั้งในส่วนของนักเรียนและครูด้วย โดยในส่วนบุคลากรที่จะสอนโดยใช้แท็บเล็ตนั้นได้เตรียมความพร้อมไว้รองรับแล้ว

พิธีทรงตั้งเปรียญธรรม ป.ธ.9 และ ป.ธ.6 ประจำปี 2555

สำนักเลขาธิการมหาเถรสมาคม ส่วนกิจการคณะสงฆ์ สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ ขอนิมนต์พระภิกษุสามเณรที่สอบได้เปรียญธรรม 9 ประโยค และเปรียญธรรม 6 ประโยค ประจำปี 2555 ไปรับฎีกานิมนต์  เข้ารับการทรงตั้งเปรียญธรรมฯ  ตั้งแต่บัดนี้เป็นต้นไป  ถึงวันที่ 1 มิถุนายน 2555 ในวันและเวลาราชการ  พร้อมกับนำพัดยศเปรียญธรรมเล่มเดิมส่งคืนด้วย ที่ส่วนกิจการคณะสงฆ์ สำนักเลขาธิการมหาเถรสมาคม สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ (ชั่วคราว)  (ตึกกระทรวงวัฒนธรรม อาคารธนาลงกรณ์ทาวเวอร์ ชั้น 7 แขวงบางบำหรุ  เขตบางพลัด  กรุงเทพมหานคร โทร.02-446-8279)

"สามเณร ป.ธ.9" รูปแรกที่อายุน้อยที่สุด ตั้งแต่มีสอบข้อเขียน

เมื่อพระพรหมโมลี (สุชาติ) เลขานุการแม่กองบาลีสนามหลวง ประกาศรายชื่อผู้สอบเปรียญธรรม 9 ประโยคประจำปี 2555 เมื่อวันที่ 13 มี.ค. 2555 มีผู้สอบได้ 63 รูป ในจำนวนนั้น สามเณรสันติราษฎร์ พวงมะลิ อายุ 19 ปี สำนักเรียนวัดจักรวรรดิราชาวาส เป็นหนึ่งในผู้สอบได้ แต่เป็นจุดสนใจ เพราะเป็นสามเณรรูปแรกที่มีอายุ 19 ปี นับว่าน้อยที่สุด ตั้งแต่มีการสอบด้วยข้อเขียน ที่เริ่ม 99 ปีมาแล้ว หรือเมื่อ พ.ศ. 2456 สมัยรัชกาลที่ 6

ประกาศผลสอบบาลี ป.ธ.9 ปี 55 สามเณรเจ๋งสอบได้ 4 รูป

ประกาศผลสอบบาลี ป.ธ.9 ปี 55 มีพระ-เณร สอบได้ 63 รูป สามเณรเจ๋ง สอบได้ 4 รูป รอเป็นนาคหลวง ขณะที่วัดเทพลีลา ครองแชมป์อันดับ 1 สอบได้มากสุด 7 รูป ส่วนสถิติผู้เข้าสอบครั้งนี้มีมากกว่า 2 หมื่นรูป สอบผ่านกว่า 3 พันรูป

วัดสามพระยา เปิดเรียนบาลีประโยค 7-8-9 ปี 2554 - กองบาลีกำหนดวันสอบบาลีปี 2555

พระธรรมปัญญาภรณ์ เลขานุการแม่กองบาลีสนามหลวง เปิดเผยว่า การจัดสอบบาลีหรือการสอบสนามหลวงของคณะสงฆ์ จัดว่าเป็นการวัดความรู้ชั้นสูงของคณะสงฆ์ไทยโดยพระบรมราชูปถัมภ์ สืบทอดมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาจนถึงปัจจุบัน พระภิกษุสามเณรผู้สอบไล่พระปริยัติธรรมบาลีได้ องค์พระมหากษัตริย์ไทยแต่โบราณจะยกย่องและให้เกียรติถวายสมณศักดิ์โดยเฉพาะ ทั้งนี้ การเล่าเรียนศึกษาพระปริยัติธรรมนั้นเป็นสิ่งสำคัญที่รัฐให้ความสำคัญมาตลอด

วัดดังเมืองอุบลใช้ภาษาอังกฤษ ประยุกต์การสอนบาลี-ส่งผล "สามเณร" สอบดีขึ้น

พระมหาวิมาน กันตสีโล เจ้าอาวาสวัดปากน้ำ บุ่งสระพัง อ.เมือง จ.อุบลราชธานี ในฐานะผอ.โรงเรียนมงคลธรรมวัฒนวิทยา โรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษา เปิดเผยว่า เป็นปีแรกที่โรงเรียนได้รับอนุมัติ จากคณะกรรมการการศึกษาพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษา ให้เป็นโรงเรียนพระปริยัติธรรม สังกัด สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ(พศ.) ก่อนหน้านี้เจ้าอาวาสรูปเดิมจะเน้นการเรียนบาลี และขอให้มาช่วยสอนบาลี

Syndicate content