แบบอัพยยศัพท์

หมายเหตุ พื้นสีเทา คือ คำที่ใช้เป็นคำถาม

หมายเหตุหน้า 1

ในแบบไวยากรณ์ เดิม ในชีทนี้
 

นิบาต ใช้ลงในระหว่างนามศัพท์บ้าง กิริยาศัพท์บ้าง  เพื่อบอก อาลปนะ (ภนฺเต), กาล (หิยฺโย), ที่ (อนฺโต), ...

การท่อง:  นิบาต ใช้ลงในระหว่างนามศัพท์บ้าง กิริยาศัพท์บ้าง  เพื่อบอก อาลปนะ, กาล, ที่ ...
คำในวงเล็บ ไม่ต้องท่อง ลงไว้เพื่อให้เห็นตัวอย่างศัพท์

นิบาตบอกกาล  
หิยฺโย วันวาน หิยฺโย หีโย ในวันวาน, เมื่อวาน

การท่อง: ฮีโย ในวันวาน เมื่อวาน  
หิยฺโย/หีโย ออกเสียงเหมือนกันว่า ฮี-โย (hīyo)

สุเว ในวัน   ...   เสฺว วันพรุ่ง เสฺว, สุเว ในวันพรุ่ง
  • สุเว คำเดียว หมายถึง ในวันพรุ่ง(นี้)  เช่น โก ชญฺญา มรณํ สุเว. ใครพึงรู้ความตายในวันพรุ่ง
  • สุเว สุเว คู่กัน แปลว่า ในวัน(หนึ่ง)ๆ หมายถึงทุกวัน =เทวสิกํ  เช่น
    กาฬปกฺเข ยถา จนฺโท  หายเตว สุเว สุเว
    ในกาฬปักษ์  พระจันทร์ย่อมเสื่อมลงทุกวันๆ ฉันใด
นิบาตบอกที่  
ติโร ภายนอก
พหิ ภายนอก
พหิทฺธา ภายนอก
พาหิรา ภายนอก
ติโร, พหิ, พหิทฺธา, พาหิรา-รํ ภายนอก
การท่อง: ติโร พหิ พหิทฺธา พาหิรา พาหิรํ ภายนอก

(พหิรา ใน ธอ ไม่พบ, ใน ไตร. พบ 1 แห่ง)

อนฺตรา  ระหว่าง อนฺตรา-เร  ระหว่าง
การท่อง: อนฺตรา อนฺตเร ระหว่าง

พระมหาเถระผู้ปกครองดูแลคณะสงฆ์ ฝ่ายมหานิกาย-ธรรมยุต

มหานิกาย

ธรรมยุต

* วัดที่ไม่ระบุชื่อจังหวัด คือ อยู่ในเขตกรุงเทพมหานคร

จำนวนพระภิกษุสามเณร

  • จากเว็บ TPBS https://news.thaipbs.or.th/infographic/227
    ปี 2561
    มหานิกาย ภิกษุ 243,497 รูป  สามเณร 50,060 รูป
    ธรรมยุต ภิกษุ 35,189 รูป สามเณร 5,267 รูป
  • จากเว็บสำนักพุทธฯ "ไม่มีข้อมูล"

ฐานกิริยา (ย่อ)

ฐานกิริยา: ธาตุลงปัจจัย เป็นฐาน (base) สำหรับลงวิภัตติประกอบเป็นกิริยา

ฐานกิริยา อย่างย่อ สำหรับท่องบ้าง เปิดดูบ่อยๆ บ้าง

ผัง นามศัพท์ (แยกหน้า)

  • ดู ผังนามศัพท์ รวมหน้าเดียว
  • ไฟล์ที่เป็น pdf มีลิงค์คลิกไปไฟล์ pdf / หน้าเว็บ ที่มีเนื้อหาเกี่ยวข้องกันได้
    (เฉพาะในคอมพิวเตอร์ กด Ctrl + คลิก เพื่อเปิดลิงค์ในหน้าใหม่)

ผัง นามศัพท์

  • ดู ผังนามศัพท์ แยก 3 หน้า
  • ไฟล์ที่เป็น pdf มีลิงค์คลิกไปไฟล์ pdf / หน้าเว็บ ที่มีเนื้อหาเกี่ยวข้องกันได้
    (เฉพาะในคอมพิวเตอร์ กด Ctrl + คลิก เพื่อเปิดลิงค์ในหน้าใหม่)

รูปวิเคราะห์ตัทธิต

การท่องปัจจัยตัทธิต:

ในวงเล็บเหลี่ยม [...] คือคำที่ปัจจัยตัทธิตไปแทน เช่น  อัพยยตัทธิต ลง ถา ถํ (กฺขตฺตุํ) ปัจจัย แทน ปการศัพท์
หากไม่ระบุไว้ แสดงว่า ชื่อตัทธิตมาจากคำที่ปัจจัยตัทธิตไปแทน เช่น  ภาวตัทธิต ลง ตตฺ ... กณฺ ปัจจัย แทน ภาวศัพท์)

ท่องย่อ เมื่อเขียนเป็นข้อความเต็ม
ตัทธิต ลง ปัจจัย แทน ศัพท์
ตัทธิต โดยสังเขป แบ่งเป็น 3 คือ  
1. สามัญญ 1. สามัญญตัทธิต
2. ภาว ตฺต ณฺย ตฺตน ตา ณ กณฺ 2. ภาวตัทธิต ลง ตตฺ ... กณฺ ปัจจัย แทน ภาวศัพท์
3. อัพยย [ปการ] ถา ถํ (กฺขตฺตุํ) 3. อัพยยตัทธิต ลง ถา ถํ (กฺขตฺตุํ) ปัจจัย แทน ปการศัพท์
   
สามัญญตัทธิต แบ่งออกได้อีก 13 คือ  
1. โคตต [อปจฺจ โคตฺต ปุตฺต] ณ ณายน ณาน เณยฺย ณิ ณิก ณว เณร 1. โคตตตัทธิต ลง ณ ณายน ... เณร ปัจจัย แทน โคตตศัพท์
2. ตรัตยาทิ [ตรติ …] ณิก   2. ตรัตยาทิตัทธิต ลง ณิก ปัจจัย แทน ตรติศัพท์เป็นต้น
3. ราคาทิ [รตฺต …] ณ 3. ราคาทิตัทธิต ลง ปัจจัย แทน รตฺตศัพท์เป็นต้น
4. ชาตาทิ [ชาต …] อิม อิย กิย 4. ชาตาทิตัทธิต ลง อิม อิย กิย ปัจจัย แทน ชาตศัพท์เป็นต้น
5. สมุห กณฺ ณ ตา    5. สมุหตัทธิต ลง กณฺ ณ ตา ปัจจัย แทน สมุหศัพท์
6. ฐาน อีย 6. ฐานตัทธิต ลง อีย ปัจจัย แทน ฐานศัพท์
7. พหุล [ปกติ พหุล] อาลุ 7. พหุลตัทธิต ลง อาลุ ปัจจัย แทน ปกติ พหุลศัพท์
8. เสฏฐ [(อติ)วิเสส] ตร ตม อิยิสฺสก อิย อิฏฺฐ 8. เสฏฐตัทธิต ลง ตร ตม อิยิสฺสก อิย อิฏฺฐ ปัจจัย แทน วิเสส อติวิเสสศัพท์
    หรือ  ลง ปัจจัย ท้ายคุณนามขั้นวิเสส อติวิเสส
9. ตทัสสัตถิ [อตฺถิ] วี ส สี อิก อี ร วนฺตุ มนฺตุ ณ 9. ตทัสสัตถิตัทธิต ลง วี ส … ณ ปัจจัย แทน อตฺถิศัพท์
10. ปกติ [ปกต วิการ] มย 10. ปกติตัทธิต ลง มย ปัจจัย แทน ปกต วิการศัพท์
11. สังขยา [ปริมาณ] ก 11. สังขยาตัทธิต ลง ปัจจัย แทน ปริมาณศัพท์
12. ปูรณ ติย ถ ฐ ม อี 12. ปูรณตัทธิต ลง ติย ฐ ถ ม อี ปัจจัย แทน ปูรณศัพท์
13. วิภาค ธา โส 13. วิภาคตัทธิต ลง ธา โส ปัจจัย แทน วิภาคศัพท์

ป้จจัย มีใน โคตต-ราคาทิ-สมุห-ตทัสสัตถิ-ภาวตัทธิต
ณิก ป้จจัย มีใน โคตต-ตรัตยาทิตัทธิต
อิย ป้จจัย มีใน ชาตาทิ-เสฏฐตัทธิต
กณฺ ตา ป้จจัย มีใน สมุห-ภาวตัทธิต
อี ป้จจัย มีใน ตทัสสัตถิ-ปูรณตัทธิต

วิเคราะห์นามกิตก์

การท่อง:
กิตปัจจัย
กฺวิ ปัจจัย

  • สยํ ภวตีติ สยมฺภู ภควา ผู้เป็นเอง กัตตุรูป กัตตุสาธนะ  สยํ บทหน้า ภู ธาตุ ในความ 'เป็น'
  • อุเรน คจฺฉตีติ อุรโค สตฺโต ผู้ไปด้วยอก กัตตุรูป กัตตุสาธนะ  อุร บทหน้า คม ธาตุ ในความ ‘ไป’
  • สํ สุฏฺฐุ ขนตีติ สงฺโข สตฺโต ผู้ขุดดี กัตตุรูป กัตตุสาธนะ สํ บทหน้า ขน ธาตุ ในความ ‘ขุด’
  • ธมฺมํ วทติ สีเลนาติ ธมฺมวาที ชโน ผู้กล่าวซึ่งธรรมโดยปกติ กัตตุรูป กัตตุสาธนะ ตัสสีละ  ธมฺม บทหน้า วท ธาตุ ในความ ‘กล่าว’

ณี ปัจจัย
ธมฺมํ ...

ผังนามกิตก์

การท่อง:

ปัจจัยนามกิตก์
กิตปัจจัย: กฺวิ ณี ณฺวุ ตุ รู   เป็น กัตตุรูป (กัตตุวาจก-เหตุกัตตุวาจก)   เป็น กัตตุสาธนะ
กิจจปัจจัย: ข ณฺย   เป็น กัมมรูป และภาวรูป (กัมมวาจก-เหตุกัมมวาจก-ภาววาจก)   เป็นกัมมสาธนะ และภาวสาธนะ
กิตกิจจปัจจัย: อ อิ ณ ตเว ติ ตุํ ยุ   เป็น กัตตุรูป กัมมรูป และภาวรูป (เป็นได้ทั้ง 5 วาจก)   เป็นได้ทั้ง 7 สาธนะ
ตเว ตุํ ใช้ลงท้ายธาตุเป็นเครื่องหมายปฐมาและจตุตถีวิภัตตินาม (การ-, เพื่อการ-) มีอรรถแห่งภาวสาธนะ
 
สาธนะ 7
กัตตุสาธนะ เป็นชื่อของผู้ทำ เช่น ทายโก (ชโน) ผู้ให้
กัมมสาธนะ เป็นชื่อของผู้ถูกทำ เช่น ทานํ (วตฺถุ) วัตถุที่ให้
ภาวสาธนะ เป็นชื่อของการกระทำ เช่น ทานํ การให้
กรณสาธนะ เป็นชื่อของเครื่องทำ เช่น ทานา (เจตนา) เครื่องให้
สัมปทานสาธนะ เป็นชื่อของผู้รับมอบ เช่น สมฺปทาโน (ปุคฺคโล) ผู้รับมอบ
อปาทานสาธนะ เป็นชื่อของที่ที่จากไป เช่น ปภโว (ปพฺพโต) ที่เกิดก่อน
อธิกรณสาธนะ เป็นชื่อของสถานที่-เวลา ที่ทำ เช่น ทานา (สาลา) สถานที่ให้
นามกิตก์ ภาวสาธนะ เป็นนามนาม 
นามกิตก์ สาธนะที่เหลือ เป็นคุณนาม
 
รูปวิเคราะห์นามกิตก์
รูปวิเคราะห์ เป็น กัตตุวาจก เหตุกัตตุวาจก   เรียกว่า กัตตุรูป
รูปวิเคราะห์ เป็น กัมมวาจก เหตุกัมมวาจก    เรียกว่า กัมมรูป
รูปวิเคราะห์ เป็น ภาววาจก    เรียกว่า ภาวรูป
 

ผังวาจก อาขยาต

และว่าเฉพาะประโยคบาลีอย่างเดียวด้วย เช่น

  • สูเทน สียเต.
    สูโท สยติ.
  • สูโท โอทนํ ปจติ.
    สูเทน โอทโน ปจิยเต.
  • สามิโก สูทํ โอทนํ ปาเจติ.
    สามิเกน สูทํ โอทโน ปาจาปิยเต.
  • สามิโก สูทํ มาเรติ.
    สามิเกน สูโท มาราปิยเต.
Powered by Drupal, an open source content management system
Syndicate content